Genel seçimlerde bir partinin Türkiye genelindeki başarısı ile yerel seçimlerdeki başarısını kıyaslamak için il genel meclisleri sınıfında partinin aldığı oy oranı önemli bir kriterdir. Dün gerçekleşen 2009 Yerel Seçimleri’nde il genel meclisleri oranında çıkan tablo benim için çok şaşırtıcı olmadı. Bu ifadeyi seçim sonuçları belli olduktan sonra kullanmak tahminsel başarıyı çok da desteklemiyor açıkçası. Fakat şunu söylemek istiyorum ki sonuçlar neticesinde şaşkınlığa kapılmayışımın nedeni siyasi yaşamın çok içinde olmamdan değil, orta ve kısa dönem makroekonomik gelişmeler hakkında bilgi sahibi olmamdan kaynaklanmaktadır.
İlk olarak 2002′den bu yana geçen 6.5 yılı 3 döneme ayırmak istiyorum.
1. Dönem: Kasım 2002 – Mart 2004
2. Dönem: Mart 2004 – Temmuz 2007
3. Dönem: Temmuz 2007 – Mart 2009
Bu üç dönemi ekonomik büyüme ve doğurduğu siyasi sonuç anlamında değerlendirirsek;
Açıklama 1:
Adalet ve Kalkınma Partisi’nin yönetime geldiği 2002 yılında krizden yeni çıkmış ve yeni bir ekonomik programa (Kemal Derviş tarafından hazırlanan) geçmiş bir Türkiye tablosu mevcuttu. 2001 yılında Türkiye ekonomisi reel anlamda %5.7 küçülme yaşadı. Bu küçülmenin ardından 2002 yılında (AKP’nin görev süresine dahil etmeyelim) ekonomi %6.2′lik bir büyümeyle eksi büyümeden artı büyümeye doğru bir trende geçmiş oldu. AKP’nin görevde bulunduğu bir tam yıl sonunda da ekonomi %5.3′lük bir büyüme yakaladı. Sonuç olarak AKP 2004 yerel seçimlerine ekonomik anlamda güçlenmiş bir Türkiye ile girdi.
Sonuç 1:
AKP, 2002 Genel Seçim oy oranı: %34.4 AKP, 2004 Yerel Seçim oy oranı: %41.67
Açıklama 2:
2004 – 2006 yılları arasında Türkiye ekonomisinin gösterdiği performans oldukça önemlidir. Özellikle 2004 yılında reel Gayrisafi Yurtiçi Hasıla %9.4 gibi tarihimizdeki nadir artışlardan birini yakalamıştır. Bu trend 2005 yılında %8.4 ile devam etmiştir. 2006 yılında global likidite krizi ve hükümetin merkez bankası başkanlık seçimini oldukça başarısız yönetmesine rağmen ekonomi %6.9 gibi bir büyüme kaydetmiştir.
Sonuç 2:
AKP, 2004 Yerel Seçim oy oranı: % 41.67 AKP, 2007 Genel Seçim oy oranı: % 46.58
Açıklama 3:
2007 Temmuz’unda AKP’nin ilan ettiği zaferden bir ay geçmeden tüm dünya subprime mortgage dediğimiz ve dibini 20. dereceden türevlerle bile bilemediğimiz bir kriz filmiyle tanıştı. Bu kriz tüm dünya finans piyasalarına ve tüm dünya ekonomilerine doğru her geçen gün kanatlarını çırptı ve kelebek etkisini gösterdi. Türkiye’de kelebekten gelen bu rüzgardan belki teğetten belki kirişten payını aldı. Türkiye ekonomisi 2007 yılını geçmiş üç yıldan çok uzak bir oran olan % 4.6 ile kapattı. 2008 yılını ise eksi büyüme korkusuyla geçirdi. Ekonomide 2001 yılında hazırlanan program sonucu yaşanan bayram artık sona gelmeye başladı.
Sonuç 3:
AKP, 2007 Genel Seçim oy oranı: % 46.58 AKP, 2009 Yerel Seçim oy oranı: % 38.8..
Yukarıda üç dönem için yapılmış analizin demek istediği şudur: Ekonomik koşullar iyiye gidiyorsa, iktidar partisi de başarılı görünmektedir. Ekonomik büyüme, enflasyon oranı ve diğer makro unsurlar kötüye gidiyorsa, iktidar partisi de başarısız görünmektedir. Kemal Derviş döneminde hazırlanan ekonomik programın getirdiği başarıyla, AKP geçtiğimiz yıllarda siyasi anlamda önemli başarı yakaladı. Fakat kriz gelip ekonomiyi attan indirinde AKP’ye de 40 kilo altın ağır geldi ve yine 30 kilo altınla yoluna devam etme sinyali aldı.
Sonuç olarak ekonomik başarıyla süslenmemiş siyasi başarının varlığı imkansızdır. Şartlar ne olursa olsun, cumhurbaşkanı seçimlerinde acıma duyguları ne kadar depreşirse depreşsin, siyasi başarı aslında ekonomik başarının beslediği bir nehirdir. Geçtiğimiz 6 yıldaki ekonomik başarı AKP’nin inşasıyla gerçekleşmiş olmasa da bu başarı AKP nehrini beslemiştir. Fakat bugün kötüye giden ekonomi bu nehre kaynak verememektedir. Bunun sonucu da %38.8..’dir.
Onur Okut
